YAŞLILIKTA BESLENME

  Yaşlanma süreci doğumla başlayan biyolojik bir zincirdir.Bu olguların son basmağı ise yaşlılık olarak isimlendirilmektedir.Yaşlılık daha çok organizmanın geriye dönüşü olamayan bir şekilde yıpranması, işlevlerinin bozulmaya başlamasıdır.Her bireyde yaşlanma aynı hızla meydana gelmemektedir.
   Yaşlanmayla birlikte işitme, görme, tat ve koku alma duyularında da belirgin azalma görülmektedir. Yaşlılarda hipertansiyon, kalp-damar hastalıkları, kanser, diyabet, kemik ve eklem hastalıkları, mental hastalıklar, böbrek hastalıkları, solunum ve sindirim sistemi gibi rahatsızlıklara sık rastlanılmaktadır.
   Sağlık alanındaki bilimsel gelişmeler sonucunda hastalık ve ölümlerde, özellikle de bebeklik ve erken çocukluk döneminde olan ölümlerde önemli düşüşler sağlanmıştır.Bebek ve çocuk ölümlerinin azalması, zaman içinde toplumda yaşlı nüfusun artmasına neden olmuştur.
   Ülkemizde 65 ve üzeri yaş nüfusun toplam nüfus içindeki payı % 3 dolayında iken günümüzde % 5.5 düzeyine yükselmiştir.Türkiye’de 4 milyon dolayında 65 yaş ve üzeri kişi bulunmaktadır.Bu sayının önümüzdeki 20 yıl içinde iki katına çıkacağı tahmin edilmektedir.
   Bireyin sağlığının korunmasında ve gelişmesinde yeterli ve dengeli beslenmenin önemi büyüktür.Bireyin yaşam boyu kazandığı sağlıklı beslenme alışkanlıkları, sağlığını olumlu yönde etkilemektedir.Yaşlı bireylerin yeterli ve dengeli beslenmesi; sadece diyet ile ilişkili hastalıkların oluşumunu azaltmaz aynı zamanda sağlığını geliştirir.Yaşlıların daha aktif, daha kaliteli, daha mutlu bir yaşam sürmelerine yardımcı olur.

Yaşlı bireylerin yeterli ve dengeli beslenmesine ilişkin öneriler;

* Yeterli ve dengeli beslenmek için 4 ana besin grubundan yani süt ve süt ürünleri, et, yumurta ve kurubaklagiller; sebze ve meyve, ekmek ve tahıl grubundan besin bulundurulmalıdır.Böylece besin çeşitliliği sağlanarak bireyin temel ihtiyacı olan protein, karbonhidrat, yağ, vitamin, mineral ile posa sağlanmış olur.

* Öğün sayısı arttırılmalı ve azar azar sık yemek yenilmelidir (3 ana, 3 ara).Sabah kahvaltısı kesinlikle yapılmalı ve atlanmamalıdır. Kahvaltının günün en önemli öğünü olduğu unutulmamalıdır.

* İdeal vücut ağırlığı korunmalı ve besinler yoluyla alınan enerji ile harcanan enerji arasında denge sağlanmalıdır.

* Yağlı besinlerin tüketimi sınırlandırılmalıdır.

•   Kırmızı et yerine tavuk, hindi eti tercih edilmelidir.
•   Haftada en az 2 defa balık tüketilmelidir.
•   Hayvansal kaynaklı yağ tüketimi azaltılmalı, bitkisel kaynaklı sıvı yağlar kullanılmalıdır.
•   Az yağlı veya yağsız süt ve yoğurt tüketilmelidir.

* Sindirim sisteminde rahatsızlık yaratmayacak pişirme yöntemleri kullanılmalıdır.Haşlama, ızgara ve fırında pişirme yöntemleri tercih edilmelidir.Yaşlılar için kızartma ve kavurma yöntemleri uygun değildir.

* Posa alımı arttırılmalıdır.Posanın en iyi kaynağı sebze, meyve ve kurubaklagillerdir.

* Günlük tuz tüketimi kısıtlanmalıdır.Günlük tuz tüketim miktarı bir tatlı kaşığından (4-5 gram) fazla olmamalıdır.Özellikle yüksek kan basıncı yönünden tuz ilave edilmiş turşu, salamura vb. besinler, sodalı içecekler tüketilmemelidir.

*Kalsiyum kaynağı olan süt, yoğurt, peynir gibi besinler günlük beslenme içinde mutlaka yer almalıdır.

*Çay şekeri denilen ve kan şekerini hemen yükselten şeker, şekerli besinler ve hamur işi tüketimi sınırlandırılmalıdır.Muhallebi, sütlaç gibi sütlü tatlıların tüketilmesi yaşlılar için daha uygundur.

*Günlük sıvı tüketimi arttırılmalıdır.Günde 8-10 su bardağı sıvı tüketimi uygundur.Aşırı çay ve kahve tüketilmemelidir.Ihlamur, taze sıkılmış meyve suyu, ayran yaşlılar için uygun içeceklerdir.

*Düzenli fiziksel aktivite yapılmalıdır. Başlangıçta kısa süreli yürüyüşlerle başlanıp zaman içerisinde bu arttırılabilir.

*Besin tüketimini cazip hale getirmek için yiyeceklerin lezzet ve çekiciliği arttırılmalıdır.Bu amaçla çeşitli baharatlar (nane, kekik vb.) kullanılabilir.Yemek yemek için yeterli zaman ayrılmalı ve hızlı yemek yenmemelidir. Sindirim salgılarını arttırmak için yemekler sıcak servis edilmelidir.

*Sigara ve alkol kullanılmamalıdır.

*Ağız ve diş sağlığına dikkat edilmelidir.